|
Marjo
Tal (1915 – 2006)
Marjo Tal werd geboren op 15 januari 1915 in Den Haag. Ze was de oudste
van drie dochters van de joods- liberale Sophia Deborah de Jongh (1888 –
1983) en leraar boekhouden Baruch Chaïm Tal. Haar vader stierf op 14
januari 1928.
Vanaf haar 5de kreeg
Marjo piano- en vioolles. Op dertienjarige leeftijd kreeg ze pianoles van
Nelly Wagenaar en solfège, muziektheorie en compositie van Sem Dresden, die
ze als een soort substituut vader beschouwde. Na de middelbare school studeerde
ze verder bij hen aan het Amsterdamse Conservatorium. In 1936 kreeg ze een
beurs om drie jaar in London te studeren bij de joodse pianist Franz
Osborn, die gevlucht was uit Berlijn. Marjo`s officiële Nederlandse debuut
was op 7 maart 1940 In Diligentia in Den Haag.
Eenmaal slechts zou ze in WO II soleren, namelijk op 15 februari 1942
in de Hollandsche Schouwburg. Daarna moest zij onderduiken en gingen al
haar vroege composities verloren.
Na de oorlog zorgde zij voor haar moeder, die lichamelijk zwak, maar
geestelijk ongebroken Kamp Westerbork en Bergen- Belsen had overleefd. Haar
zussen gingen als pioniers naar Israël. Zijzelf verdiende de kost door les
te geven en modeshows en balletten te begeleiden.
In de jaren vijftig ging Marjo op tournee naar het Verenigd
Koninkrijk, Denemarken, Frankrijk, België en Israël,
maar naar Duitsland en Oostenrijk wilde ze niet. Naast werk van Ludwig
van Beethoven speelde ze bij voorkeur eigen composities en muziek
van Franz Liszt en Béla Bartók.
In de jaren vijftig en zestig verbleef ze vaak
in Parijs. Zij componeerde meer dan
honderdvijftig chansons op teksten van Franse dichters
als Paul Fort, Robert Desnos, Jacques
Prévert en Raymond Queneau; ze werden onder meer gezongen door
diezelfde Prévert en Catherine Sauvage, In Nederland zongen Conny
Stuart en Toon Hermans ze. Marjo zong die liederen ook zelf in programma's
waarin ze voor de pauze optrad met een klassiek pianorepertoire en na de
pauze als chansonnière, zichzelf begeleidend op de piano, o.a. in de Kleine
Zaal van het Concertgebouw en het Institut français des
Pays-Bas.
Vanaf 1968 legde Marjo zich toe op componeren en muziekpedagogiek. Ze
richtte zich minder op het chanson en ging een wat vrijere stijl toepassen
bij het op muziek zetten van gedichten. Verschillende liedcycli ontstonden op
teksten van Russische, Franse, Engelse, Spaanse, Zuid-Afrikaanse en
Nederlandse dichters (o.a. Osip Mandelstam, Anna Akhmatova, Rupert Brooke,
Elisabeth Eybers, Federico Garcia Lorca, JH Leopold en Jan Engelman),
altijd tonaal. Konrad Boehmer noemde haar werk midden jaren 70 ‘geheel
onafhankelijk’. Ze is te plaatsen tussen de generatie van Nederlandse
componistes Henriëtte Bosmans (1895-1952) en Tera de Marez Oyens
(1932-1996).
De Canzonen op gedichten van Esther Blom (over ziekte, dood, afscheid, verdriet
en rouw) is Marjo`s laatste gepubliceerde liederencyclus
In 1988 emigreerde Marjo – voor velen onverwacht - naar Israël:
Haar moeder was overleden, ze vond het Hollandse muziekleven nu
‘kleinburgerlijk en verstikkend’ en alle familieleden woonden in de
Levant. Ze vestigde zich in Jeruzalem, waar ze op 26 augustus 2006 – na
vijf jaar afnemende gezondheid door Alzheimer - overleed. Volgens de
biografie op Forbiddenmusicregained zou ze ooit een liefdesrelatie
gehad hebben, die tragisch was geëindigd in de oorlog.
Op diezelfde site (https://www.forbiddenmusicregained.org/search/composer/id/100692#compositions)
staat o.a. een overzicht van haar liederen, die vaak zeer geschikt
zijn voor de alt/ mezzostem. Als de muziek uitgegeven is bij Tonos of
Donemus (daar ook digitaal verkrijgbaar) staat de link
daarbij. Meestal staat de link er echter niet bij maar is de muziek wél
verkrijgbaar bij Tonos (X).
1.12 Chansons de
Queneau : stem en piano (X)
2. 20 Chansons de Prévert: stem en piano (X)
3. Acht Engelman liederen (1972): stem en piano (Donemus) (X)
4. After (1978): stem en piano (Tonos)
5. Canciones Españolas (1973):
stem en piano (Tonos)
6. Canzonen (1988): stem en piano (Donemus)
7. Deux rondeaux (1980): stem en piano (X)
8. En Sourdine (1982): stem en instrument(en) (X)
9. Four settings of Irish country songs (1983): stem en instrument(en)
(Tonos)
10.Les sept poèmes d'amour en guerre (1982): stem en piano (Donemus, gebaseerd op eerdere publicatie van Tonos)*
11.Sest' pesen - Zes
Russische liederen (1975): stem en piano (X)
12.Tendre et dangereux: dix
chants pour voix moyenne et piano (1980):stem en piano (X)
Op https://webshop.donemus.com/action/front/search?name=%22Tal%2C+Marjo%22&order=name
staan, naast 2 missen voor gemengd koor en orgel:
Eighteen French Chansons : stem en piano
Seventeen French Chansons : stem en piano
* Les sept poèmes d'amour en guerre (1980-1982, revised 1988):
Deze cyclus is
gezet op de gelijknamige bundel teksten van Eugène Émile Paul Grindel (1895
– 1952), die ze in 1943 eerst privé uitgaf onder het pseudoniem Jean du
Haut en een jaar later, na de bevrijding van Frankrijk, ‘officieel’ onder
het pseudoniem Paul Éluard.
Aan
deze pagina is het laatst gewerkt op 6 juli 2026
|